Madera bez samochodu - jak zobaczyć najwięcej, nie bankrutując na taksówkach
Madera bez samochodu brzmi jak wyzwanie, ale z dobrym planem wcale nie musi być droga ani męcząca. Kluczem jest wybór odpowiedniej bazy wypadowej i korzystanie z lokalnych autobusów, które łączą najważniejsze punkty wyspy. Funchal to oczywisty wybór - stamtąd odjeżdżają busy na Monte, do ogrodów botanicznych, a nawet w kierunku Cabo Girão. Jeśli chcesz zobaczyć klify i ocean z lotu ptaka, nie potrzebujesz wynajmować auta - wystarczy wsiąść w autobus linii 81 i wysiąść na przystanku przy punkcie widokowym. Z kolei na zachód wyspy, do Porto Moniz z naturalnymi basenami lawowymi, dojedziesz regularnym połączeniem z Funchala, choć musisz liczyć się z około dwugodzinną podróżą.
Największym wyzwaniem bez auta są trekkingi, bo część szlaków zaczyna się w miejscach słabo skomunikowanych. Na szczęście są wyjątki. Vereda dos Balcoes to jedna z najłatwiejszych tras - dojdziesz tam z Ribeiro Frio, dokąd kursuje autobus z Funchala. Podobnie sprawa wygląda z lewadami w okolicy Monte, które możesz połączyć z wizytą w ogrodzie botanicznym. Jeśli marzy ci się wejście na Pico Arieiro lub Pico Ruivo, warto rozważyć zorganizowany transfer lub dołączyć do grupy trekkingowej - koszt wynosi około 30-40 euro od osoby, co przy dwóch osobach często wychodzi taniej niż wynajem auta na jeden dzień.
Porto Santo to osobna historia - na wyspę dostaniesz się promem z Funchala, a tam bez problemu poruszasz się pieszo lub rowerem. Na Maderze unikaj taksówek na dłuższych dystansach, bo szybko zrujnują budżet. Lepiej zainwestuj w kartę Giro na autobusy lub aplikację z rozkładami. Internet na wyspie działa dobrze, więc mapy i informacje o połączeniach masz zawsze pod ręką. Pamiętaj tylko o ubezpieczeniu - leczenie na Maderze nie jest tanie, a uraz na szlaku to prosta droga do wysokiego rachunku. Waluta to euro, język portugalski, ale w turystycznych miejscach dogadasz się po angielsku. Bez samochodu zobaczysz mniej, ale za to spokojniej, bez stresu o parking i z większym luzem na delektowanie się widokami.
Funchal dla wtajemniczonych - dzielnice, knajpy i widoki, których nie znajdziesz na pocztówkach
Funchal to nie tylko katedra, kolejka linowa na Monte i ogród botaniczny. Żeby poczuć prawdziwy rytm stolicy, warto zejść z głównego traktu handlowego, czyli z Rua do Carmo i Rua da Carreira. Skręć w wąskie uliczki dzielnicy Santa Maria, gdzie stare drzwi pomalowali lokalni artyści - to Galeria de Arte de Portas Abertas. Wstęp jest za darmo, a klimat zupełnie inny niż w komercyjnym centrum. Obiad zjedz w jednej z tasc, małych rodzinnych knajp serwujących espetada (wołowinę na laurowym patyku) i bolo do caco z czosnkowym masłem. Unikaj lokali z kolorowymi tablicami w języku angielskim i kelnerami na ulicy - tam płacisz za widok, nie za jakość.
Jeśli szukasz widoków bez tłumów, nie jedź od razu na Pico do Arieiro o świcie. Zamiast tego wybierz się na Pico do Facho - to krótki, stromy szlak nad dzielnicą São Gonçalo, skąd rozciąga się panorama na całe miasto i port. Wstęp jest darmowy, a o zachodzie słońca masz miejsce prawie dla siebie. Na drugim biegunie stoi Monte - tu oprócz ogrodu tropikalnego i kościoła warto zobaczyć dom, w którym mieszkał ostatni cesarz Austrii, Karol I. Z Monte możesz zjechać w dół słynnymi woskowanymi saniami (carros de cesto) - to nie jest tanie (około 30 euro za osobę), ale przeżycie unikatowe na skalę światową.
Planując zwiedzanie Funchal, pomyśl o bazie wypadowej nie w samym centrum, ale w dzielnicy São Martinho lub nad brzegiem w okolicy Lido. Tam znajdziesz więcej miejsc parkingowych (parking podziemny w Forum Madeira kosztuje około 2 euro za godzinę), a do centrum dojdziesz pieszo w 20 minut lub podjedziesz autobusem linii 1, 2 albo 4. Wieczorem wracaj na Zona Velha, gdzie w uliczce Rua de Santa Maria znajdziesz kilkanaście małych barów z winem i ponchą - lokalnym drinkiem na bazie rumu, miodu i cytryny. To właśnie tam, a nie w hotelowym lobby, poznasz prawdziwy smak Madery.
Lewady dla normalnych ludzi - 5 tras z konkretnym opisem trudności i czasu przejścia
Większość przewodników po Maderze opisuje lewady tak, jakby każdy turysta był zawodowym piechurem. Tymczasem prawda jest taka, że na wyspie znajdziesz zarówno wymagające szlaki dla zaprawionych, jak i trasy, które spokojnie przejdziesz w trampkach, z dzieckiem w chuście czy bez wcześniejszego przygotowania. Kluczem jest dobranie odcinka do swoich możliwości, a nie do tego, co wypada zobaczyć.
Najłatwiejszą i najbardziej spektakularną propozycją jest Vereda dos Balcões. To ledwie 3 km w obie strony, bez większego przewyższenia, a nagrodą jest punkt widokowy, z którego zobaczysz dolinę Ribeira da Metade i ośnieżone szczyty Pico Ruivo. Spokojnie zmieścisz się w godzinę, nie licząc postoju na zdjęcia. Jeśli masz ochotę na coś dłuższego, ale wciąż bezpiecznego dla nóg, wybierz lewadę do Risco. Prowadzi przez las wawrzynowy, a kończy się przy 30-metrowym wodospadzie. To około 5 km w jedną stronę, płasko i cienisto - idealne na upalne popołudnie.
Dla tych, którzy chcą poczuć dreszczyk bez wspinaczki po drabinach, polecam odcinek lewady między Rabacal a 25 Fontes. Trasa ma około 4,6 km w jedną stronę, a przy odrobinie szczęścia zobaczysz nie tylko kaskady, ale i tęczę nad laguną. Uważaj tylko na śliskie kamienie przy samych źródłach - buty z dobrą podeszwą to podstawa. Jeśli natomiast marzy ci się widok na ocean i klify, a nie chcesz męczyć się na Pico do Arieiro, skręć na półwysep św. Wawrzyńca. To około 8 km w obie strony, ale trasa wiedzie suchym, skalistym grzbietem z widokiem na zatoki i porto Santo w oddali. Jest wietrznie, więc kurtka przeciwwiatrowa się przyda.
Najdłuższym z proponowanych odcinków, ale wciąż dostępnym dla przeciętnego turysty, jest lewada do Caldeirão Verde. 6,5 km w jedną stronę, głównie w tunelach i wśród zieleni, kończy się przy turkusowym jeziorku. Na tę wycieczkę zarezerwuj całe przedpołudnie, weź latarkę (tunele są długie i ciemne) oraz zapas wody. Pamiętaj, że na Maderze pogoda zmienia się szybko - nawet w styczniu, gdy na plaży w Calheta jest 20 stopni, w górach może padać. Zawsze sprawdzaj prognozę i nie ryzykuj, jeśli nad Pico Ruivo wiszą czarne chmury.
Półwysep São Lourenço - pustynny koniec świata i najbardziej spektakularny szlak w jeden dzień
Półwysep São Lourenço to miejsce, które zaskakuje każdego, kto na Maderze spodziewa się tylko bujnej zieleni i mglistych lasów. To kraina kontrastów - sucha, wietrzna, pokryta wulkaniczną skałą w odcieniach rdzy i ochry. Jeśli szukasz widoków, które zapierają dech w piersiach i chcesz poczuć się jak na końcu świata, to właśnie ten szlak jest twoim numerem jeden w planie podróży. Przejście całego półwyspu zajmuje około 4-5 godzin w obie strony i prowadzi grzbietem, z którego po obu stronach masz ocean. Nie ma tu cienia, więc woda, krem z filtrem i czapka to podstawa, nawet w styczniu.
Szlak oznaczony jako PR8 zaczyna się przy parkingu w Baía d’Abra. Sam dojazd z Funchal zajmuje około 30 minut i wiedzie drogą szybkiego ruchu, ale warto mieć nawigację, bo ostatni odcinek to wąska, wijąca się jezdnia. Na miejscu znajdziesz płatny parking (około 3 euro za cały dzień) i toalety, ale nie licz na żadne budki z wodą - musisz wziąć wszystko ze sobą. Trasa nie jest technicznie trudna, ale momentami bywa stroma i bardzo narażona na podmuchy wiatru. Dla osób z lękiem wysokości bywa wyzwaniem, bo krawędź klifu bywa dosłownie metr od ścieżki. Nagrodą są widoki na Porto Santo w oddali, strome urwiska i naturalne baseny skalne, do których można zejść na samym końcu półwyspu.
Jeśli planujesz trekking na Maderze i masz tylko jeden dzień na spektakularny szlak, postaw na São Lourenço zamiast na Pico do Arieiro czy Pico Ruivo. Tamte trasy są piękne, ale wymagają dobrej kondycji i często bywają schowane w chmurach. Tutaj masz gwarancję słońca i czystego nieba przez większość roku, a widok na bezkresny ocean i sąsiednią wyspę Porto Santo zapamiętasz na długo. Półwysep to też świetna baza wypadowa na relaks po powrocie - w pobliskich miejscowościach jak Machico czy Caniçal znajdziesz tanie noclegi i knajpki z świeżymi rybami. Nie zapomnij o ubezpieczeniu turystycznym, bo choć szlak jest bezpieczny, to upadek na ostrej skale może skończyć się poważną kontuzją.
Pico do Arieiro do Pico Ruivo - jak przejść trasę między chmurami i nie dać się zaskoczyć pogodzie
Przejście między Pico do Arieiro a Pico Ruivo to nie tylko najpopularniejszy szlak na Maderze, ale też jeden z tych, które potrafią zweryfikować twoje przygotowanie. Trasa zaczyna się na wysokości 1818 metrów, a kończy na najwyższym punkcie wyspy - 1862 metry. Dystans w jedną stronę to około 7 kilometrów, ale nie daj się zwieść liczbie - czeka cię ponad 500 metrów przewyższenia w górę i w dół, głównie po kamiennych schodach i wąskich tunelach wykutych w skale. Większość turystów zaczyna z parkingu na Pico do Arieiro, bo dojazd autem jest prosty, a widoki na chmury rozłożone poniżej szczytu zapierają dech już od pierwszych kroków.
Pogoda na tym odcinku zmienia się z minuty na minutę. Możesz ruszyć w słońcu, a po godzinie iść w gęstej mgle przy wietrze, który utrudnia utrzymanie równowagi. Dlatego kurtka przeciwdeszczowa i buty z dobrą przyczepnością to absolutne minimum, nawet gdy w Funchal panuje „wieczna wiosna”. Na szlaku nie ma sklepów ani schronisk, więc zabierz ze sobą litr wody na osobę i coś do jedzenia. Warto też sprawdzić prognozę na kilka godzin do przodu - jeśli zapowiadają burze lub silny wiatr, lepiej przełożyć wycieczkę na inny dzień.
Sam szlak prowadzi przez trzy główne punkty widokowe. Po drodze miniesz słynne schody na Przełęcz Ninho da Manta, a potem wejdziesz na Pico das Torres, gdzie zobaczysz charakterystyczne skalne iglice. Ostatni odcinek to ostry podbieg na Pico Ruivo, który potrafi zaskoczyć nawet wprawionych piechurów. Jeśli nie czujesz się na siłach, możesz zawrócić w połowie - widoki i tak są spektakularne. Alternatywnie, możesz zostawić drugi samochód na parkingu przy Achada do Teixeira i zejść z Pico Ruivo w dół, co skróci wędrówkę o kilka godzin.
Pamiętaj o jednym: na Maderze nie ma łatwych tras między chmurami. Szlak z Arieiro na Ruivo to konkretne wyzwanie, które wymaga dobrej kondycji i zdrowego rozsądku. Ale jeśli podejdziesz do niego z głową, nagrodą będą widoki, które zapamiętasz na lata - skaliste grzbiety wystające z morza chmur i ocean w oddali, który wydaje się być na wyciągnięcie ręki.
Porto Moniz i Seixal - naturalne baseny lawowe, czarny piasek i gdzie zjeść świeżą lapę
Położone na północnym wybrzeżu Madery, Porto Moniz i Seixal to dwa miejsca, które pokazują, jak dzika potrafi być natura tej wyspy. W Porto Moniz ocean wdarł się w lawowe skały, tworząc naturalne baseny, w których kąpiel to zupełnie inne doświadczenie niż na piaszczystej plaży. Woda jest tu chłodniejsza, ale krystalicznie czysta, a fale rozbijające się o skalne bariery dodają całemu miejscu surowego uroku. Jeśli nie masochistycznie szukasz ochłody, a raczej chcesz popływać w spokoju, wybierz się tam wczesnym rankiem albo pod koniec dnia, bo w sezonie bywa tłoczno. Tuż obok basenów znajdziesz kilka prostych restauracji, gdzie podają świeżą lapę - danie z ośmiornicy duszonej w winie i czosnku, które smakuje lepiej niż w większości turystycznych knajp w Funchalu. Nie spodziewaj się wyrafinowanej kuchni, ale porządnego, sycącego obiadu z widokiem na Atlantyk.
Zaledwie kilka kilometrów dalej, w Seixal, czeka cię zupełnie inna sceneria. To tutaj znajduje się jedna z nielicznych plaż z czarnym piaskiem na Maderze, otoczona stromymi klifami i bujną zielenią. Woda jest spokojniejsza niż w Porto Moniz, więc jeśli planujesz dłuższe pływanie, lepiej wybrać właśnie to miejsce. Do tego dochodzi mały, naturalny basen utworzony w skałach, idealny dla dzieci albo kogoś, kto woli unikać silniejszych fal. W Seixal warto też skosztować espety - tradycyjnego dania z wołowiny lub wieprzowiny pieczonej na patyku, podawanej z frytkami i sałatką. Lokalne bary serwują je dość późno, często dopiero po 19, więc dobrze to uwzględnić w planie podróży.
Dojazd do obu miejsc jest prosty, ale kręty - droga z Funchalu zajmuje około 40 minut, a im bliżej wybrzeża, tym węższe stają się zakręty. Jeśli wynajmujesz samochód, upewnij się, że masz wykupione pełne ubezpieczenie, bo manewrowanie na stromych, jednopasmówkach potrafi być stresujące, szczególnie przy większym ruchu. Parking w Porto Moniz bywa problemem w weekendy, ale tuż za basenami jest płatny parking strzeżony, który ratuje sytuację. W Seixal łatwiej znaleźć miejsce, zwłaszcza jeśli podjedziesz nieco dalej od głównej plaży. Oba punkty świetnie nadają się na bazę wypadową na jeden dzień - rano baseny, potem obiad, a po południu krótki spacer wzdłuż klifów albo relaks na czarnym piasku. To nie są atrakcje, które zajmą ci cały dzień, ale połączenie ich w jedną trasę daje solidną dawkę tego, co Madera ma najlepszego: dziką przyrodę, dobrą kuchnię i widoki, które zostają w pamięci na długo.
Zachodni kraniec wyspy - latarnia Ponta do Pargo, klify i trasa, którą jedzie mało kto
Zachodnia część Madery to zupełnie inny świat niż zatłoczone centrum Funchalu czy popularne szlaki w górach. Jeśli masz własny samochód, koniecznie zaplanuj popołudnie na przejazd do Ponta do Pargo. Znajdziesz tam najdalej na zachód wysunięty punkt archipelagu z charakterystyczną białą latarnią morską, która stoi na klifie od 1922 roku. To miejsce, gdzie ocean spotyka się z niebem w sposób, jakiego nie zobaczysz z punktu widokowego Cabo Girão. Widoki są dzikie, wiatr często porywisty, a w pogodny dzień dostrzeżesz stąd nawet Porto Santo.
Większość turystów kończy przy latarni i zawraca, ale to błąd. Kilkaset metrów dalej, przy drodze regionalnej ER101, znajduje się wejście na szlak Vereda da Ponta do Pargo. To krótka, kilkusetmetrowa trasa wzdłuż klifów, która prowadzi do naturalnych basenów w skałach. Nie licz na wygodne schodki jak w Porto Moniz - tutaj stąpasz po lawie, a fale rozbijają się kilka metrów pod tobą. To zupełnie inna, bardziej surowa odsłona Madery.
Jeśli masz więcej czasu, warto pojechać dalej na północ, w stronę Paul do Mar i Jardim do Mar. Droga wije się serpentynami nad samym oceanem, a mijane wioski wyglądają, jakby czas zatrzymał się tu dekady temu. Nie ma tu tłumów, rzadko spotkasz autokar wycieczkowy. Za to znajdziesz spokojne miejsca na postój, z których rozciągają się widoki na tarasowe pola uprawne i strome klify schodzące wprost do wody. To idealna baza wypadowa, jeśli chcesz poczuć prawdziwy rytm wyspy, z dala od turystycznych szlaków. Pamiętaj tylko, żeby zatankować przed wyjazdem - stacje benzynowe w tej części wyspy to rzadkość.
Gdzie spać, żeby budzić się z widokiem, a nie przy autostradzie - sprawdzone kwatery i lokalizacje
Wybór bazy wypadowej na Maderze to decyzja, która zaważy na całym urlopie. Większość turystów instynktownie celuje w Funchal i faktycznie stolica ma swoje zalety - bogatą infrastrukturę, restauracje i łatwy dojazd do głównych atrakcji. Jeśli jednak priorytetem są poranne widoki na ocean i bezpośrednie wyjście na szlaki, lepiej poszukać czegoś poza centrum. Dzielnica Monte, położona wyżej nad miastem, oferuje klimat chłodniejszy i dostęp do słynnego ogrodu botanicznego, ale trzeba się liczyć z wąskimi uliczkami i ograniczonym parkingiem. Dla tych, którzy planują trekking na Pico Ruivo lub Pico Arieiro, świetną opcją będzie okolica Santany - stąd startują trasy w góry, a sama wioska zachowała autentyczny, wiejski charakter, choć noclegi trzeba rezerwować z dużym wyprzedzeniem.
Alternatywą dla górskich widoków jest zachodnie wybrzeże, zwłaszcza Porto Moniz i okolice. To idealna baza, jeśli chcesz budzić się przy naturalnych basenach lawowych i mieć pod nosem jedne z najlepszych lewad, jak choćby Levada das 25 Fontes. Minus? Do Funchal jedzie się stąd ponad godzinę, ale na pocieszenie masz spokój i ciszę, której brak w stolicy. Z kolei na wschodzie, w okolicy półwyspu św. Wawrzyńca, czeka cię surowy krajobraz i dzikie klify - miejsca takie jak Caniçal to raj dla piechurów, ale bez samochodu ani rusz. Wynajem auta to zresztą podstawa, bo komunikacja autobusowa na Maderze, choć działa, nie dowiezie cię pod każdy punkt widokowy, a na parkingi przy szlakach warto zjechać wcześnie rano, żeby nie stać w korku.
Jeśli szukasz totalnego odcięcia, rozważ Porto Santo - sąsiednią wyspę archipelagu, na którą dostaniesz się promem z Funchal lub samolotem z lotniska na Maderze. Tam czas płynie wolniej, plaże są piaszczyste i złote, a widoki na ocean nie mają sobie równych. Pamiętaj tylko, że to inny klimat i inna waluta serca - na Porto Santo wydasz więcej na podstawowe rzeczy, a wybór restauracji jest ograniczony. Niezależnie od wyboru, sprawdź wcześniej, czy w kwaterze jest stabilny internet (na Maderze bywa kapryśny) i czy gospodarz mówi po angielsku - język portugalski bywa barierą, choć w turystycznych miejscach dogadasz się bez problemu. Ubezpieczenie podróżne to oczywistość, ale zwróć uwagę, czy pokrywa koszty ewakuacji z górskich szlaków - to nie są tanie historie, a na Pico Ruivo pogoda potrafi zmienić się w kwadrans.
Kuchnia Madery bez ściemy - co naprawdę warto zjeść, czego unikać i gdzie piją lokalsi
Eskulada to maderski odpowiednik naszego schabowego z kapustą, ale zamiast ziemniaków dostaniesz ryż, fasolę i słodkie bataty, a całość zalejesz sosem z krwi. Brzmi egzotycznie? Smakuje lepiej niż opis. Miejscowi traktują to danie jak obiadowy rytuał, więc szukaj go nie w turystycznych knajpach na deptaku w Funchalu, ale w małych tascas na przedmieściach albo w górskich wioskach. Jeśli widzisz na karcie espetada, czyli wołowinę nabitą na gałązkę wawrzynu i pieczoną nad ogniem, bierz bez wahania. To drugi filar lokalnej kuchni, a najlepszą wersję znajdziesz w dzielnicy Monte, w barach z widokiem na dolinę. Mięso jest soczyste, lekko dymione, a przyprawy nie maskują jego smaku - to zasługa prostoty i świeżości składników.
Owoce morza na Maderze to loteria. W nadmorskich miejscowościach jak Câmara de Lobos czy Porto Moniz dostaniesz świeżo złowionego tuńczyka w sosie z cebuli i papryki (atum à madeirense) albo ośmiornicę duszoną z winem. Ale w turystycznych knajpach w centrum Funchalu zdarza się, że podają mrożone krewetki udające miejscowy przysmak. Jedyna rzecz, której powinieneś spróbować, a której nie ma w żadnym przewodniku, to lapas - małe przegrzebki smażone na maśle z czosnkiem i cytryną. Znajdziesz je w Porto Moniz, gdzie rybacy prosto z łodzi wrzucają je na patelnię.
Owoców szukaj na straganach, nie w supermarketach. Maderia to wyspa o klimacie wiecznej wiosny, więc ananasy rosną tutaj w szklarniach, a marakuja pachnie intensywniej niż w Europie kontynentalnej. Lokalsi nie kupują słodkich pamiątek w lukrowanych sklepach - idą na targ w Funchalu, wybierają owoc monstery (przypomina mieszankę banana i mango) albo piją sok z trzciny cukrowej prosto od sprzedawcy. A jeśli ktoś poleci ci ponchę - lokalny alkohol z trzciny cukrowej z miodem i cytryną - pamiętaj, że w barach przy marinie to często rozwodniony syrop. Prawdziwą ponchę piją rybacy w Porto da Cruz, w drewnianych chatach bez szyldów, gdzie nalewają ją z plastikowych butelek.
Ostatnia rada: unikaj dań z karty w języku polskim i angielskim. Im więcej tłumaczeń, tym większe prawdopodobieństwo, że jedzenie jest przystosowane do masowego turysty. Zamiast tego wchodź do lokalu, gdzie stoliki zajmują starsi panowie grający w karty, a w kuchni słychać syk patelni. Tam dostaniesz prawdziwą Maderę na talerzu, a przy okazji nauczysz się kilku słów po portugalsku od uśmiechniętej kelnerki.
Porto Santo na jeden dzień albo weekend - prom, plaża i kompletny reset od górskiej wspinaczki
Porto Santo to zupełnie inny świat, choć leży zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Madery. Jeśli twoje nogi bolą już od wspinania się na Pico Ruivo, a wzrok od patrzenia w przepaść z Cabo Girao, to ta wyspa będzie zbawiennym resetem. Prom z Funchal wypływa zwykle raz lub dwa razy dziennie, a rejs trwa około dwóch godzin i kwadransa. Bilet w dwie strony dla dorosłego kosztuje mniej więcej 60-70 euro, ale ceny potrafią skakać w zależności od sezonu. Wyspa słynie z dziewięciokilometrowej plaży z jasnym, drobnym piaskiem - podobno jedynej takiej na całym archipelagu. Woda jest tu cieplejsza i spokojniejsza niż w oceanicznych basenach Porto Moniz, więc jeśli marzy ci się dzień na leżaku bez walki z falami, to trafiłeś idealnie.
Na miejscu nie potrzebujesz samochodu. Porto Santo jest małe, a główne atrakcje - w tym miasteczko Vila Baleira z domkiem Krzysztofa Kolumba - można przejść pieszo albo objechać rowerem. Wynajem skutera czy auta ma sens, jeśli chcesz zobaczyć północne klify lub punkt widokowy Pico do Castelo, ale na jeden dzień spokojnie wystarczy ci spacer wzdłuż plaży i kąpiel. Weekend daje więcej luzu - możesz przenocować w jednym z niewielkich hoteli przy promenadzie, wstać o świcie, iść na długi trekking bez przewyższeń, a potem usiąść w porcie na grillowane ryby. To kompletnie inny rytm niż na Maderze - zero lewad, zero tłumów na szlakach, za to dużo przestrzeni i ciszy.
Pamiętaj tylko o jednym: prom bywa odwoływany, gdy ocean jest wzburzony, szczególnie zimą. Warto mieć w kieszeni polisę ubezpieczenia podróży, która pokrywa zmianę planów, i sprawdzić prognozę wiatru przed zakupem biletów. Porto Santo to nie jest miejsce, gdzie gonisz za atrakcjami z przewodnika - to wyspa, na której zwalniasz. Jeśli masz w planie podróży po Maderze tylko tydzień, jeden dzień na Porto Santo w zupełności wystarczy, żeby odpocząć od gór i wrócić na Pico Arieiro z nową energią.
